Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου 2014

Διδακτική αξιοποίηση των ιστορικών πηγών

Χρήση και αξιοποίηση των ιστορικών πηγών στην ιστορική εκπαίδευση



Ἡροδότου Ἁλικαρνησσέος ἱστορίης ἀπόδεξις ἥδε, ὡς μήτε τὰ γενόμενα ἐξ ἀνθρώπων τῷ χρόνῳ ἐξίτηλα γένηται, μήτε ἔργα μεγάλα τε καὶ θωμαστά ...






Η εκπαιδευτική αξιοποίηση των ιστορικών πηγών αποτελεί σημαντική παράμετρο της ιστορικής έρευνας, καθώς παρέχει στους μαθητές και στις μαθήτριες την ευκαιρία να εργασθούν με τα ίχνη του παρελθόντος στην προσπάθειά τους να το καταστήσουν ιστορικό. Για την αποτελεσματική υποστήριξη της διδασκαλίας και της μάθησης πρέπει να διαμορφωθούν δραστηριότητες με τέτοιο τρόπο ώστε να αναδεικνύουν τις δυνατότητες του ιστορικού υλικού με διαδικασίες που θα είναι ουσιαστικές για την ενεργή συμμετοχή των υποκειμένων μάθησης. Διαδικασίες που να επιτρέπουν την άρθρωση αυθεντικής διερευνητικής μάθησης με τη διατύπωση ιστορικών ερωτημάτων, τη σχεδίαση της διαδικασίας επιλογής και ανάλυσης της πληροφορίας και τη δημιουργία ιστορικών συμπερασμάτων στη βάση των διατιθέμενων ιστορικών πόρων.
Η εκπαιδευτική προσομοίωση της χρήσης των ιστορικών πηγών βασίζεται στην αξιοποίησή τους ως βασικών εργαλείων, καθώς αποτελούν την πρώτη ύλη της ιστορικής εκπαίδευσης, εισάγοντας, ταυτόχρονα, μεθόδους του ιστοριογραφικού πλαισίου αναφοράς. Η διδακτική αξιοποίηση των ιστορικών πηγών εξαρτάται άμεσα από το καθεστώς της χρήσης τους στην ιστορική εκπαίδευση και προσδιορίζεται από συγκεκριμένες νοητικές λειτουργίες και μαθησιακές επιδιώξεις, αναδεικνύοντας ποιοτικά χαρακτηριστικά του προσδοκώμενου ιστορικού εγγραμματισμού.
Η χρήση και η αξιοποίηση των ιστορικών πηγών στην ιστορική εκπαίδευση δεν είναι κάτι νέο, εγγράφεται από το τέλος του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, συναρτάται από πολλαπλούς επιστημολογικούς, ιστοριογραφικούς και παιδαγωγικούς σκοπούς και αναδεικνύει σημαντικά μαθησιακά οφέλη.
Οι ιστορικές πηγές αποτελούν το πολύτιμο πρωτογενές ιστορικό υλικό που καθιστά επισκέψιμο και καταληπτό το παρελθόν και, ταυτόχρονα, το βασικό εργαλείο ερευνητικής εργασίας, στην προοπτική ενδυνάμωσης - τόνωσης της διδασκαλίας της ιστορίας, και ανάπτυξης της ιστορικής σκέψης των υποκειμένων μάθησης με την ενεργό συμμετοχή των μαθητών και των μαθητριών στη διαδικασία αυθεντικής ιστορικής έρευνας. Προσέγγιση που προσδιορίζεται από τη διατύπωση ιστορικών ερωτημάτων, την αναζήτηση, επιλογή και αξιοποίηση των ιστορικών πηγών στο περιβάλλον της σχολικής τάξης για την υποστήριξη απαντήσεων, την υπέρβαση της γεγονοτολογικής αφηγηματικής δομής των σχολικών εγχειριδίων, την πραγμάτευση των πολλαπλών απόψεων και προοπτικών.
Η τυπολογία των διδακτικών προσεγγίσεων είναι ενδεικτική των διαφοροποιήσεων που καταγράφονται στο επίπεδο των επιστημολογικών παραδοχών, της στοχοθεσίας της σχολικής ιστορίας, αλλά και των διαδικασιών που διαμορφώνουν το διδακτικό και μαθησιακό περιβάλλον μελέτης του ιστορικού μαθήματος.
Για την αποφυγή της διδακτικής παράδοσης, η οποία αποστεώνει την ιστορική πηγή από την πολύσημη και πολύπλοκη επιστημολογική της κατάσταση και την εγκλωβίζει στο πλαίσιο ανελαστικών προγραμμάτων σπουδών, έχουν προταθεί σύνθετα διδακτικά σχήματα τα οποία επιτρέπουν, παρά τις δυσκολίες που προκύπτουν, την άρθρωση μιας ποικιλίας δραστηριοτήτων που καθιστούν δυνατή την πλήρη νοηματοδότηση του ιστορικού ντοκουμέντου. Το σημαντικό ερευνητικό έργο του Sam Wineburg κυριαρχεί στις προσπάθειες διαμόρφωσης των κατάλληλων διδακτικών στρατηγικών και προσδιορισμού των επιμέρους νοητικών δραστηριοτήτων που απαιτεί η εργασία με τις πηγές, στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Με βάση το σχήμα των τριών ευρετικών προσεγγίσεων που προτείνει, έχουν δημιουργηθεί αρκετά διδακτικά πρότυπα, με μικρές διαφοροποιήσεις, που στοχεύουν στη δημιουργία πανομοιότυπης διαδικασίας με τους ιστορικούς.



Περισσότερα...


Πέμπτη 5 Ιουνίου 2014

Μινωϊκή κουζίνα


Η μινωϊκή κουζίνα και διατροφή, στο πλαίσιο αρχαιολογικών ευρημάτων και προσεγγίσεων. 

Μια προσπάθεια πειραματικής αρχαιολογίας από την Αμερικανίδα ανθρωπολόγο και αρχαιολόγο Τζέρολιν Μόρισον, όπου σκιαγραφείται ένας μαγευτικός κόσμος γεύσεων και ιστορίας.




Με τον τρόπο αυτό αναδεικνύονται όψεις του παρελθόντος που προσφέρουν σημαντικά στην κατανόηση του παρόντος, στην προοπτική ευρύτερων διαδικασιών αυτοπροσδιορισμού.



Εφ. ΕΘΝΟΣ: http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=64017243
Flashnews: http://www.flashnews.gr/page.ashx?pid=3&aid=90438&cid=312
Περ. Αρχαιολογία & Τέχνες: http://www.archaiologia.gr/blog/2014/06/04/μινωική-διατροφή-από-το-χθες-στο-σήμερ/

Τρίτη 20 Μαΐου 2014

Teaching with Primary Sources



Διδάσκοντας με πρωτογενείς πηγές (Teaching with Primary Sources)

Πρόγραμμα της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου (Library of Congress) για τη διδακτική αξιοποίηση ιστορικού ψηφιακού υλικού. Η όλη προσπάθεια αποτελεί συνεργασία της Βιβλιοθήκης με εκπαιδευτικούς φορείς για την υποβοήθηση της αξιοποίησης ψηφιοποιημένων πρωτογενών πηγών κατά τη διδακτική διαδικασία με τον εμπλουτισμό της διδασκαλίας στη σχολική πράξη.

Στο περιοδικό (The Teaching with Primary Sources Journal) που εκδίδεται, στο πλαίσιο του Προγράμματος, παρουσιάζονται πληθος διδακτικών και παιδαγωγικών προσεγγίσεων για τη διδασκαλία ιστορικών θεμάτων με την αξιοποίηση πρωτογενούς ιστορικού υλικού. Ενδιαφέρον εκπαιδευτικό υλικό με παραδείγματα διδακτικών προσεγγίσεων που αρθρώνονται στη βάση μαθησιακών διαδρομών, παιδαγωγικών παραδοχών και σύγχρονων ερευνητικών προσεγγίσεων στο ευρύτερο πλαίσιο της διδακτικής της ιστορίας.

Κυριακή 11 Μαΐου 2014

Ιστορία και Νεοελληνική Λογοτεχνία

Ιστορία και Νεοελληνική Λογοτεχνία

Εικονική περιήγηση της λογοτεχνίας στον ιστορικό χρόνο
Κέντρο Εληνικής Γλώσσας (ΚΕΓ)

Προσπάθεια σύμπλευσης Λογοτεχνίας και Ιστορίας σε ψηφιακό περιβάλλον. Περισσότερα προσεχώς...

Παρασκευή 4 Απριλίου 2014

Εφαρμογές ΤΠΕ στην ιστορική εκπαίδευση

Η χρήση και η αξιοποίηση εφαρμογών ΤΠΕ στο πλαίσιο της ιστορικής εκπαίδευσης: τυπολογία, θεωρητικές παραδοχές, ερευνητικά δεδομένα


Εισήγηση στο 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικο Συνέδριο Ημαθίας, Νάουσα, 4-6 Απριλίου 2014



Περίληψη
Η παρούσα μελέτη αποτελεί αδρομερή αποτύπωση των υπολογιστικών εφαρμογών στο πλαίσιο της ιστορικής εκπαίδευσης, στην προσπάθεια διαμόρφωσης των εννοιολογικών αποσαφηνίσεων με την καταγραφή θεωρητικών παραδοχών και ερευνητικών δεδομένων. Η σύμπλευση των ΤΠΕ με το χώρο της σχολικής ιστορίας αποτελεί αφετηρία προβληματισμών για τη φύση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς τα παρεχόμενα νοητικά εργαλεία επιτρέπουν τη διαμόρφωση νέων μαθησιακών περιβαλλόντων που αρθρώνονται στο πλαίσιο του επιστημονικού πεδίου αναφοράς.

Εισήγηση

Παρουσίαση

Κυριακή 23 Μαρτίου 2014

το σεντούκι των e-στοριών

«Το Σεντούκι των e-στοριών» αφορά την ψηφιακή καταγραφή προσωπικών αφηγήσεων και την δημιουργία ενός ψηφιακού αποθετηρίου της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Το πρόγραμμα υλοποιείται από τη Δημόσια Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σερρών στο πλαίσια συνεργασίας του Future Library με την αποκλειστική χρηματοδότηση του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.
Για το σεντούκι των e-στοριών υπεύθυνος συντονιστικός φορέας του προγράμματος είναι η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών, ενώ στο ίδιο πρόγραμμα συμμετέχει η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας και οι Δημοτικές Βιβλιοθήκες Αλεξάνδρειας (Ημαθίας) και Πολυκάστρου (Κιλκίς).
Στο πλαίσιο της δράσης, η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών σχεδιάσε σε συνεργασία με τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Σερρών την πραγματοποίηση επιμορφωτικής ημερίδας την Πέμπτη 7 Νοεμβρίου και ώρα 18.00 στο αμφιθέατρο «Γεώργιος Καφταντζής» της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σερρών.

  • Χαιρετισμός, Μπαζδάνης Αθανάσιος, Πρόεδρος της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σερρών
  • Παρουσίαση της δράσης, Βραχλιώτου Μαρία, Συντονίστρια προγράμματος, Υπάλληλος Δ.Κ.Β. Σερρών
  • Η φιλοσοφία του προγράμματος, Πούλιος Γιάννης, Υπεύθυνος Σχολικών Δραστηριοτήτων Π.Ε. Σερρών
  • Η αξιοποίηση των ιστορικών αφηγήσεων στο μάθημα της ιστορίας, Τσιβάς Αρμόδιος, Σχολικός Σύμβουλος, Δρ Επιστημών Αγωγής

Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013

Εννοιολογικές αποσαφηνίσεις του διαδικτύου

Εννοιολογικές αποσαφηνίσεις χρήσης και αξιοποίησης του διαδικτύου στο πλαίσιο της ιστορικής εκπαίδευσης

Εισήγηση στο 1ο Συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων, Κόρινθος 23/24 Νοεμβρίου 2013.


Περίληψη
Οι νέες τεχνολογίες ανανεώνουν συνεχώς τις ατραπούς διάχυσης της πληροφορίας και διαμορφώνουν οδούς επικοινωνίας που δημιουργούν νέους τρόπους έκφρασης και αναπαράστασης της γνώσης. Αν και οι βασικές αρχές παραμένουν ίδιες, η ποικιλία με την οποία εμφανίζονται οι διαδικασίες πληροφορίας και επικοινωνίας παρουσιάζουν, κατά διαστήματα, νέες διαφοροποιήσεις που εκφράζονται κυρίως μέσα από τις εκφάνσεις και τις δυνατότητες του διαδικτύου. Η αξιοποίηση των δυνατοτήτων των ΤΠΕ στο χώρο της ιστορικής εκπαίδευσης και ειδικότερα η δεσπόζουσα θέση του διαδικτύου διαμορφώνει ένα νέο περιβάλλον που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις και υποχρεώνει στην εννοιολογική αποσαφήνιση της όλης διαδικασίας.

Παρασκευή 20 Σεπτεμβρίου 2013

Historical Consciousness


Angelus Novus, 1920, by Paul Klee

Το Κέντρο Μελέτης της Ιστορικής Συνείδησης (Centre for the Study of Historical Consciousness), συνεισφέρει πολύπλευρα στην έρευνα και στην κατανόηση της διδακτικής της ιστορίας και ειδικότερα στο πεδίο διερεύνησης της "ιστορικής συνείδησης". Αποτελεί μια σημαντική προσπάθεια της Παιδαγωγικής Σχολής του Πανεπιστημίου British Columbia(UBC) του Καναδά με την πολύτιμη συνεργασία σχολείων, μουσείων και της ευρύτερης κοινότητας για την ανάδειξη των επιμέρους ερευνητικών προγραμμάτων.

Κύριο μέλημα του Κέντρου είναι η ανάδειξη της "ιστορικής συνείδησης", όρος ο οποίος δεν είναι τόσο γνωστός στη Βόρεια Αμερική όπως στην περίπτωση της Ευρώπης. Η "ιστορική συνείδηση" διακρίνεται από την ιστορική και ιστοριογραφική έρευνα. Ενώ, η μελέτη της ιστορίας αναφέρεται στη έρευνα του παρελθόντος, η "ιστορική συνείδηση" προσδιορίζεται από τον τρόπο που οι άνθρωποι μελετούν το παρελθόν. Η "ιστορική συνείδηση" προσδιορίζεται τόσο από τις ατομικές όσο και από τις συλλογικές προσεγγίσεις του παρελθόντος, τις γνωσιακές και πολιτισμικές παραμέτρους αυτών των προσεγγίσεων, αλλά και από τις συσχετίσεις τους με αυτές του παρόντος και του μέλλοντος.

Δευτέρα 16 Σεπτεμβρίου 2013

The History Lab





Το History Lab αποτελεί ένα διαδικτυακό on-line εργαστήρι διδασκαλίας της ιστορίας με τη χρήση και αξιοποίηση πρωτογενών ιστορικών πηγών. 

Η προτεραιότητα χρήσης πρωτογενούς ιστορικού υλικού προβάλλει ως μια επιστημολογική αναγκαιότητα, παρέχοντας στους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα διαμόρφωσης, αποθήκευσης και τροποποίησης μαθημάτων ιστορίας με την αξιοποίηση πρωτογενών ιστορικών πηγών, στο πλαίσιο ενός σύγχρονου παιδαγωγικού πλαισίου αναφοράς.

Η διαδικτυακή εφαρμογή επιτρέπει την ενσωμάτωση πηγών -με τη χρήση κατάλληλων συνδέσμων- και οδηγιών, που αναφέρονται τόσο στην ερευνητική διαδικασία όσο και στον τρόπο επεξεργασίας των ιστορικών πηγών, στο πλαίσιο της διερευνητικής διαδικασίας η οποία προετείνεται προς τους μαθητές και μαθήτριες. 

Η όλη προσπάθεια εκλαμβάνεται ως μια ψηφιακή προσομοίωση ένταξης μεθόδων και τεχνικών που προσιδιάζουν στην επιστήμη της ιστορίας και συνομιλούν με τις σύγχρονες παιδαγωγικές στρατηγικές ανανέωσης του γνωστικού αντικειμένου. Ταυτόχρονα, η συνδρομή των δυνατοτήτων του διαδικτύου διαμορφώνει ένα ελκυστικό και χρηστικό περιβάλλον διερευνητικής μάθησης, όπου δίνεται η δυνατότητα ανάπτυξης της ιστορικής σκέψης.

Κυριακή 15 Σεπτεμβρίου 2013

teaching history org




teachinghistory.org




Ένας σημαντικός ιστοχώρος για τη διδασκαλία της ιστορίας!!!
Έχει σχεδιαστεί για την υποστήριξη των εκπαιδευτικών που διδάσκουν ιστορία (Κ-12) από το U.S. Department of Education, και το Center for History and New Media (CHNM) με στόχο να κάνει προσιτές όψεις ιστορικού περιεχομένου, στρατηγικές διδασκαλίας και ερευνητικές προσεγγίσεις που αφορούν στη διδακτική της ιστορίας.

Η περιήγηση γίνεται μέσα από τρεις διακριτές κατηγορίες:
teaching materials: 
σχέδια μαθημάτων και οδηγοί διδασκαλίας με σύγχρονες διδακτικές και ερευνητικές προσεγγίσης της διδακτικής της ιστορίας 
history content: 
παρουσίαση ιστοσελίδων, κριτική αξιοποίηση σχολικών εγχειριδίων, ιστορικά κουίζ, διδακτικοί πόροι
best practices:
παραδείγματα ανάπτυξης ιστορικής σκέψης, εκπαιδευτικές πρακτικές εφαρμογές που προάγουν την ιστορική εκπαίδευση.


Πέμπτη 11 Οκτωβρίου 2012

παιδαγωγικές προσεγγίσεις των ΤΠΕ

Ειδικό Αφιέρωμα του περιοδικού 

"Θέματα Επιστημών και Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση" 

Τόμ. 4, Αρ. 1-3 (2011)

"Ηλεκτρονική Μάθηση και ΤΠΕ στην Εκπαίδευση: Ερευνητικές τάσεις και προοπτικές στην Ελλάδα" 



 Άρθρο για τη σύμπλευση της διδακτικής της ιστορίας με τις ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία:
 "Παιδαγωγική αξιοποίηση των δυνατοτήτων των ΤΠΕ στην ιστορική εκπαίδευση: Θεωρητικές και ερευνητικές εκδοχές και προσεγγίσεις"  

Η εργασία αναφέρεται στις θεωρητικές και ερευνητικές προσεγγίσεις χρήσης και αξιοποίησης των δυνατοτήτων των ΤΠΕ στο χώρο της ιστορικής εκπαίδευσης. Αναλύονται οι επιμέρους επιδράσεις των ΤΠΕ στη διαμόρφωση του διδακτικού και μαθησιακού περιβάλλοντος της ιστορικής εκπαίδευσης, οι οποίες αναφέρονται στο μετασχηματισμό της διδακτικής διαδικασίας, στην εφαρμογή διερευνητικών προσεγγίσεων της ιστορικής γνώσης, στις εποικοδομητικές στρατηγικές που αξιοποιούνται, αλλά, και στις γενικότερες αλλαγές που διαμορφώνονται στη σχολική πραγματικότητα. Παρουσιάζονται, επίσης, οι ερευνητικές προσεγγίσεις που αφορούν στις εννοιολογικές προσεγγίσεις, στα ερωτήματα των ερευνητικών εργασιών και στη γενική αποτίμηση της ένταξης των ΤΠΕ στην ιστορική εκπαίδευση, η οποία εξειδικεύεται από τα επιμέρους ζητήματα που εμπλέκονται στη διαμόρφωση του γνωστικού αντικειμένου.